जनक मान डंगोल


जब जनतामा नैरास्यता उत्पन्न हुन्छ त्यस पश्चात कुनै अमुक व्यक्ति, संस्था वा दलले त्यसरी नैरास्यतामा छाएको जनतालाई आफ्नो बसमा पार्ने गर्छन ! नेपालमा माओबादी जन्मिनुको मूल कारण पनि त्यहि नै हो किनभने २०४६ सालमा पंचायती सासनलाई हटाएर स्थापित भएको प्रजातन्त्रले सासन गरेको ६ बर्ष नबित्दै प्रजातन्त्रका हिमायतिहरुले आफ्नो असली स्वरूप देखाउन थालि सकेका थिए जसको पहिलो उदाहरण हो निजिकरणको नाउँमा सरकारी कलकारखाना देखि जग्गा जमिनहरु सम्मको बेचबिखन ! बेच्न जाने तर त्यसको स्थान पूर्ति गर्न जानेनन !

२२ दलको आमसभा

जनताहरुले जब कांग्रेस तथा केहि सक्तिसाली कम्युनिस्ट पार्टीहरुको सासनबाट केहि उपलब्धि नभएको महसुस गर्न थाले तब कम्युनिस्ट घटककै एक खेमा संयुक्त जन मोर्चाले नाम स्वरूप परिवर्तन गरेर माओबादी पार्टीमा रुपान्तरण हुँदै चिनिया माओ सासनको नक्कल गर्दै ससस्त्र क्रान्ति गरे ! त्यो क्रान्तिले ११/१२ बर्षमा गरेको काम हिंसात्मक कारबाही र सो कारबाहीको बिरुद्धमा सरकारी पक्षले पक्षले गरेको रक्षात्मक देखि आक्रामक कारबाहीको बर्णन नेपाली जनताले राम्रै संग देखि भोगी सकेको हुँदा यो पंक्तिकारले थप बर्णन गर्नु नपर्ला !

जनयुद्ध बाट सान्ति सम्झौता गरेर पटक पटक सत्ताको सुख भोगी सकेको जनयुद्ध लड्ने माओबादी पार्टी अहिले सम्म आई पुग्दा तिन चिरा भई सकेको छ ! 'एक थुकी सुकी सय थुकी नदि' भन्ने उखानलाई लात हानेको कारणले गर्दा दोश्रो पटकको संबिधान सभामा जनताले दिएको गतिलो जवाफ माओबादी अझ मुख्यतया संस्थापन पक्ष भन्ने क.प्रचण्ड खेमाले बिर्सेको छैनन होला !

कुनै समयमा पार्टीको लागि भनेसी आफ्नो ज्यु ज्यान 'बत्तिको पुतली' झैँ गरेर होम्न पछी नहट्ने ति असंख्य योद्धा देखि समर्थकहरु पार्टीका नेताहरुको क्रियाकलाप देखि वाक्कब्याकक भएर बाठाहरु युरोप अमेरिका देखि जापान र लाटा सिधाहरु खाडी मलेस्यामा पसिना बेच्न बाध्य भाको छन !
२/३ दिन अगाडी काठमान्डौको खुला मंचमा २२ दलले आमसभा गरे ! नारा उही पुरानै र नारा उही पुरानै भए पछी भाषण नयाँ र नौलो हुने त कुरै भएन ! २२ दलले गरेको आमसभामा कम्तिमा पनि लाख भन्दा घटी कार्यकर्ता देखि जन समर्थक हुनु पर्ने हो कि हैन ? तर त्यो दिनको जनताको सहभागिता देखेर २२ दल हाँकेका माओबादी पार्टीका अध्यक्ष क.प्रचण्डले बाईरोडको बाटो जस्तरी कुरा घुमाउनु बाध्य हुनु पर्यो तर तिनको कुरा अब जनताले पत्याउलान ?

तिनै क.प्रचण्डको एक ईसारामा अघिल्लो पटकको संबिधान सभाको निर्वाचन पश्चात जे पनि हुन्थ्यो ! कांग्रेस तथा एमालेको नेताहरुले शिर ठाडो गरेर बोल्न सक्दैन थिए भने अरु भुरे टाकुरे दल तथा पार्टीको के कुरा गर्नु ! पार्टीको आम सभा भने पश्चात बोल्दे र फुक्देको भरमा गाजा बाजाको साथ काठमान्डौ खाल्डो लाल झण्डा र ब्यानरले राताम्य हुन्थ्यो भने अस्तिको कार्यक्रममा २२ दल समेत सहभागिता हुँदा किन त्यस्तो हुन सकेन ?

समाचार फुक्ने देखि छाप्नेहरु मध्ये कसैले होच्याएर २२ सय भने कसैले २२ हजार भने तर २२ सय भने पनि २२ हजार भनेर फुके पनि छापे पनि त्यो दिनको जनताको सहभागिता देखेर क.प्रचण्डले 'यो आम सभा हैन सर सल्लाह गर्न डाकिएको बैठक हो' भनेर भन्दा के जनता देखि खबर्कर्मीहरुले पत्याउलान ?

अघिल्लो पटकको संबिधान सभा पछी २८ दलले खुल्ला मंचमा आम सभा गर्दा जुन दृश्य देखिएको थियो त्यहि दृश्य २२ दलको आमसभामा देखिनु भनेको नेपालमा लोकतन्त्रको लागि लडने पार्टीहरुको लागि शुभ संकेतचैँ पक्कै पनि हैन किनभने नेपालको जनताहरु जात जातिको राज्य देखि पहिचान सहितको संघियता र धर्म निरपेक्ष राज्य मन पराउदैनन भन्ने पनि हो ! जब सम्म यस्ता कुराहरुलाई उठाउदै जातीय राज्यको वकालत गर्छन आर्को पटकको चुनावमा अहिलेका सबै ठुला नेताहरुको पत्ता साफ हुने स्थिति छ किनभने मदेस आन्दोलनको मसिहा भन्नेहरुलाई मदेसको जनताले दिएको संजाय पनि बिसेका छैनन होला !

बिचार गर्नुस जातीयताको वकालत गर्ने नेताहरु 'बैंसमा मात्र स्याल घोर्ले हुन्छ' ! नेपालको जनता भनेको पंचायती सासनको समयको जनता हैनन ! त्यो बेलाको जनताहरुलाई राजनीतिक चेतना दिने पनि अहिलेका नेताहरु हुन तर राजनीतिक चेतनाले मात्र गरिबको घरमा चुल्हो बल्दैन भन्ने कुरा जान्दाजान्दै पनि जनताको भावना संग पटक पटक खेलवाड गरियो र अझै पनि खेलबाड गरिन्छ भने आर्को पटकको निर्वाचनको बेलामा सुन्य नतिजा प्राप्तिको लागि तयार भएर बसे हुन्छ !
..
सेतो परेवा डट कममा प्रकाशित प्रकाशित मिति: नेपाली समय ०३ : १८ : २७ मध्यान्ह    २०७१ कार्तिक ०३ सोमबार

बिगत केही दिन अगाडि जनमुक्ति पार्टीका माननीय संसद सदस्य शिब लाल थापाले संविधान सभाको बैठकमा "राष्ट्रिय जनावर गाईलाई नै किन बनाउने" बरु कुकुर बनाए हुन्छ भन्ने बहसको सिलसिलामा अर्घाखांची जिल्लातिर घर भएर हाल खाडीमा रोजगारी गर्ने शिब गौतम नाम गरेको मित्रको सामाजिक संजाल फेसबुकको भित्तामा "हिजो आज गाईको मासु खान थालिसके", समय अनुसार परिमार्जन गर्दै लैजानु पर्छ त्यसकारण गाई लाइनै राष्ट्रिय जनावर बनाउनु पर्छ भन्ने जरुरि छैन भनेर आफ्नो धारणा सामाजिक संजाल फेसबुकमा राखेका रैछन !

राष्ट्रिय झण्डा तिनकुने भित्र चन्द्र सूर्य नै किन राख्नु पर्यो त्यो पनि समय अनुसार परिमार्जित गर्दै लैजानु पर्छ र चन्द्र सूर्यको ठाउँमा बुद्ध र अन्य कुनै चिन्ह राख्दा उपयुक्त हुन्छ भनेर दोश्रो पटक शिब गौतमले स्टाटस पोस्ट गर्ना साथ मैले तपाई हिन्दू ब्राम्हणको छोरा भएर बिखन्डनकारी नेता आंगकाजि शेर्पाको भाषा बोल्नु सुहाउछ भनेर मैले तिनको वालमा लेख्नुको साथै निजले पोस्ट गरेको स्टाटसमा पुन: सोही वाक्य लेखेर सेयर गर्ना साथ धेरैले ती शिब गौतमलाई गाली गरेको देखियो !
तपाई जनजाती भए जे जस्तो बोल्दा पनि हुन्छ तर मैले बोल्दा चैँ आपत्ति हुने भनेर जवाफ फर्काको केही समयपश्चात शिब गौतमले उक्त स्टाटस आफ्नो पोस्टबाट हटाएछन !

ब्राम्हणको छोरा भएर हिन्दू धर्मको रक्षाको लागि आवाज बुलन्द गर्नु गर्नेमा ब्राम्हणकै छोराले नै यस्तो घटिया गतिबिधि गरेको सहन नसकेर मैले तिनलाई मेरो वालमा निषेध के गरेको थिए निजले आर्को नामबाट खोलेको आई डीबाट मेरो च्याट बक्स्मा आएर "मैलेनै बढार्न खोजेको हु तलाई तर आफैले मलाई ब्लक गरिस" भन्ने जवाफ लेख्दा समेत मैले सिस्ट र नरम भाषा प्रयोग गर्दै जवाफ दिदै थीय पछि तथानाम भन्दै पुन: त्यो आई डीबाट पनि मलाई ब्लक गरेछन !

यही विषयलाई उठाउदै मैले फेसबुकमा 'तिवारी र गोतामे' चरित्र को प्रसंग उठाउदै स्टाटस लेखना साथ आर्का श्रीराम गौतम मित्रलाई असह्य भएछ ! जात दुख्दो रैछ भन्ने प्रमाण हो यो ! शिब गौतमले झण्डाको प्रसंगमा लेखेको स्टाटसमा राष्ट्रिय झण्डा सहित यो तिनकुने झन्डामा के खराबी छ र यो झण्डा नै उत्तम छ भनेर पोस्ट गर्ने ती मित्र श्रीराम गौतमले शिब गौतमलाई यस्तो भाषा लेखेर पोस्ट गर्नु हुन्न भनेर सम्झाउनु पर्ने वा राष्ट्रियताको सवालमा चाहिँदो नचाहिँदो जे पायो त्यही लेख्ने हो भनेर हप्काउनु पर्ने हो कि हैन ?

तर मित्र श्रीराम गौतमले उल्टो मलाई नै राजावादी जस्ता आरोप लाउदै मेरो वालमा आएर जातलाई छोएर किन लेखेको अब सबै माफी माग्नु पर्छ भनेर जवाफ समेत लेखिएको देखियो !

राष्ट्रिय जनावर गाई देखि राष्ट्रिय झण्डाको अपमान गर्दा कथित जनजातीको सुचिमा राखिएको म नेवार हिन्दूको छोराको रगत उम्लिन सक्छ भन्ने यी तागाधारी हिन्दू धर्मको पालनहार ६ डोरे जनै लाउने ब्राम्हणक सन्तान हौ बाहुनहरूको रगत किन सर्पको झैँ चिसो भो ? तिनले गरेको राष्ट्रघाती लेखाई चैँ 'बिचार' हुँदो रैछ भने तिन्कै पिता पुर्खाले आविस्कार गरेको उखान 'ताक परे तिवारी नत्र गोतामे' भन्ने चरित्र आज आएर सत्य भयो कि भएन ?

मैले बिरोधमा लेख्ना साथ मेरो लेखाई अस्लिल कसरी भयो ? राष्ट्रघाती कुरा गर्नेको बिरोध गर्ना साथ ती राजावादी हुन्छन भने म राजावादी नै सही किनभने यस्ता राष्ट्रघाती क्रियाकलापको समर्थन जनाउनुभन्दा राष्ट्रहितको समर्थनमा लेख्दा बरु मलाई पन्चे, मण्डले देखि राजावादीकै बिल्ला भिराउछन भने पनि म त्यो बिल्ला हासी हासी भिर्न तयार छु र यिनले भन्ने र दिने गरेको उपाधिले सुसोभित राजावादीहरूनै राष्ट्रवादी र देश भक्त रैछन भने मैले यस्ता तिवारी र गोतामे चरित्रको बिरोध गर्न किन नपाउने ?

देश आजको स्थितिमा आई पुर्याउनमा यी तिवारी र गोतामे चरित्रहरू सतप्रतिसत दोषी छन ! वाक पटुतामा माहिर यिनीहरू सुल्टोलाई उल्टो र उल्टोलाई सुल्टो बनाउन माहिर छन भन्ने कुरा २५ वर्षमा नेपाली जनताहरू देख्दै र भोग्दै आएका छौ र अँझै कति देख्नु पर्ने हो त्यो समयले नै देखाउला !

जनकमान डङ्गोल

भिखारी भन्नाले आफ्नो जीवन धान्न वा बाच्नको लागि अर्कामा दैलो दैलोमा चाहर्दै याचनाको साथ भिख मागेर गुजारा चलाउने व्यक्तिलाई भनिन्छ ! भिखारीको कुनै घर वा बासस्थान हुँदैन ! साथै भिखारीको कुनै पहिचान पनि हुँदैन ! मोटामोटीरुपमा यिनै हुन भिखारीको परिभाषा !

हाम्रो नेपालमा बितेका केहि बर्षहरु देखि छुट्टै किसिमको भिखारी देखिन थालेको छ ! बासस्थान छैन भनौ भने महलमा बस्छन ! महलमा बस्नेले खाने भनेको चौरासी व्यंजन हो भने लगाउने पोसाकको त के कुरा गराई भो ! महलमा बसी सके पछी पाउ कस्ट गर्ने कुरा पनि भएन ! यस्ता आधुनिक विकासे भिखारीलाइ नेपालको जनताले राजनीतिक पार्टीको नेता भनेर चिन्ने र जान्ने गरेका छन !

यी राजनीतिक भिखारी हरु पनि बडो अजिब अजिबका हुन्छन ! यिनले माग्ने भिखको तौर तरिका छुट्टै हुन्छ ! पहिलो चरणमा प्रेमीले प्रेमिकालाइ पठाउने प्रेम पत्र जस्तै गरि पार्टीको निला,राता,हरिया पहेला आदि इत्यादि रंगको कागजा कम्प्युटरे टाइप देखि हस्तलिखित चिट्ठी पत्र प्रदान गरिन्छ ! पेट बोलीमा लेखेका हुन्छन ‘देस र जनताको परिवर्तनको लागी यहाँको तर्फ बाट सानो सहयोगको अपेक्षा गरेका छौ’ ! त्यो सानो भनिएको सहयोग रकम करोड देखि हजार सम्मका हुन्छन !

दोश्रो चरणमा आदेशको पालना किन भएन भनेर तर ताकेता गरिन्छ ! ‘ज्यु रहेपो खान पाइन्छ घ्यु’ भन्दै पैसोवाल दाताले हजुरको हुकुम सर आँखो पर माइबाप ! हजर श्रीमानको जो निगाहा ! गरिबको दैलामा सहयोग लिन सवारी होस भनेर खबर पठाउछन ! साँच्चिकै भिखारी पाउकस्ट गर्छन भने राजनीतिक भिखारी जापाना बन्या प्राडो देखि घटियाँ छिमेका बन्या बोलेरोको यात्रा गरेर भिख थाप्न जान्छन !
यस्तै गरि भिख बटुलेर हिजोका ति भिखारीहरू घटीमा पनि बायुपंखी घोडा चढ्ने भै सकेका छन भने कास्मिरी बासमती भन्दा अरु घाटी बाट छिर्न छोडी सकेको छ ! हाच्छ्यु मात्र आयो भने पनि लौ स्वास्थ्य गडबडी भो भनेर ताल परेको खण्डमा आकासे एम्बुलेन्स बोलाएर उपचारको नाउँमा हनुमाने फौज लिएर जान बेर लाम्दैनन ! यी भए हिजोको तौर तरिका !
चिनि धेरै खायो भने तितो हुन्छ ! एकैनासको कार्य गर्दा बोरिंग फिल हुन्च्चरे भनेर आजकल भिख माग्ने नयाँ तरिकाको आविस्कार गरिएको छ ! जसरि सर्खारले ठेक्दारको वा उधोगपतिको काम र दामको आधारमा बिदेसिको भाखा भन्ने क्याटेगरी नामको बर्गिकरण गरेको हुन्छ त्यस्तै गरि राजनीतिक भिखारीहरूले पनि क, ख, ग, घ गरेर चन्दा नामको भिखको बर्गिकरण गरेका छन ! अब कुन कुन दाता कुन कुन श्रेणीमा पर्छन त्यो भन्न परोइन !
बेपार ब्यबसाय गर्ने लाइ बेपारी भन्छन र यी बेपारिको मना हरि हुन्न ! जाहा बाट जता बाट सुकर्म/कुकर्म गरेर भए पनि पैसो कमिनु पर्यो ! हातमा कचौरा लिएर दैला आउने देखि लिएर प्राडो, पजेरो र बोलेरो लिएर आउने सम्मलाइ यिनीहरुले असर्फी  बर्साउने गर्छन !
तर,
प्रजातन्त्र देखि गणतन्त्र सम्म आइपुग्दा बेपारी हरु पनि धेरै परिवर्तन भै सकेका छन ! हिजो पन्चेको पालामा दैलो उभिने कचौरा हल्लौनेलाई सुका मोहोर दिन्थे ! बेपार गरेर मनग्गे कमाउथे ! आफ्ना कामदारलाई कुस्त बोनस दिन्थे र धार्मिक देखि सामाजिक कार्यमा समेत उत्तिकै दत्तचित्तले लाग्थे ! अहिले त्यसो छैन ! कर्मचारीलाई बाड्ने बोनस देखि लिएर धार्मीक तथा सामाजिक कार्यमा खर्चिने ति पैसो राजनीतिक भिखारीहरूलाइ बाड्च्च्न ! सायद यसैलाई भनिन्च्च क्यार ‘गाइ मारेर गधा पोस्ने’ !

२०४५ सालमा नेपाली कांग्रेसको बरिस्ठ नेता स्व.गणेस मान शिहको अगुवाइमा कम्युनिस्टहरुको घटकलाइ संयुक्त बाममोर्चा बनाए पश्चात कांग्रेस तथा कम्युनिस्टहरु एक भएर तत्कालिन पंचायती ब्यबस्था बिरुद्ध आन्दोलन गरेका थिए ! आन्दोलन त त्यो भन्दा पहिला पनि पटक पटक गरेका थिए तर सफल भएका थिएनन ! ने.का.को संस्थापक नेताहरु मध्यको मुख्य नेता स्व.बि.पी.कोइरालाले ‘कम्युनिस्टको संगत गर्नु हुँदैन र भर पनि पर्नु हुदैन’ भन्ने मान्यतामा बिस्वास राख्नु हुन्थ्यो, जुन कुरा अहिलेको परिप्रेक्ष्यमा आएर सत्य पनि साबित भएको छ !

भारत तथा अन्य पश्चिमा रास्ट्रहरुको नेपाल सित कुनै दुश्मनी छैन तर राजनीति सास्त्रमा कोहि सत्रु पनि हुँदैन र कोहि मित्रु पनि हुँदैन भन्ने मान्यता छ ! नेपालको उत्तरी छिमेकी दिन प्रतिदिन बिकासको गतिमा लम्किदै छ ! चिनमा भएको बिकास र त्याहाको एकदलीय कम्युनिस्ट शासन पद्धति नेपालको लागी ठुलो अभिसाप भएको छ भन्नुमा कुनै अत्युक्ति नहोला ! हुन त मित्र रास्ट्र चिन सुरु देखिने नेपालको राजतन्त्र लाइ समर्थन गर्ने देस मध्येको एक नम्बरमा पर्दछ र त्यसो हुनुमा उसको देसको सामरिक सवाल पनि जोडिएको छ ! बिना कारण किन समर्थन गर्थे र !

छिमेकी चिनको दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको शक्तिले गर्दा यतिखेर पश्चिमा रास्ट्र खासगरी अमेरिका तथा युरोपका केहि देशहरुको न दिनको भोक र न रातको निंद भाको छ ! पश्चिमाहरू बिस्तारबादी हुन ! उनीहरु आफूभन्दा ठुलो सक्तिसाली देस अरु भएको हेर्न चाहदैनन ! एसिया महादेसको १ नम्बर सक्तिसाली देस अहिएले चिन हो र संयुक्त रास्ट्र संघमा उसको पनि भिटो पावर लाग्छ !भारत पनि चिन पछिको दोश्रो सक्तिसाली देस हो भने नेपालको रोटि देखि बेटी सम्मको साइनो पनि उ सित छ ! भारत र चिनको बिचमा पटक पटक युद्ध पनि भै सकेको छ ! भारत पनि चिनको दिन प्रतिदिनको बढ्दो शक्तिले गर्दा यक किसिमको आतंकित नै भएको छ ! यहि कमजोरी थाहा पाएर नै पश्चिमा अझ खासगरी अमेरिकाले अहिले यतिखेर भारतलाई काखी च्यापेको छ !

पश्चिमाहरुले चिन लाइ चारै तिरबाट घेर्ने रणनीति बनाएको छन ! चिनको पूर्वमा रहेको जापानमा त उसको अखडा नै छ ! हिरोसिमा नागासाकी परमाणु बम काण्डको फल ! दक्षिणा कोरियालाई औंलामा नचाउन सफल भएको छ ! चिन प्रबेस गर्नलाई चाहिने सामरिक सक्तिको हिसाबले मुख्य केन्द्र हो नेपाल ! त्यहि गर्नलाई उसले बर्षौ बर्ष देखि साम, दाम, दण्ड र भेदको नीति अख्तियार गर्दैछ !

कुनै पनि खेलमा एक खेलाडी घाइते वा अन्य केहि भएमा बिकल्प पहिलानै तयार पारेर राखिएको हुन्छ ! २०४६ साल पछी नेपालको राजनीतिमा पश्चिमाहरुले यहि नीति अबलम्बन गरेका छन ! अन्तरिम प्रधानमन्त्री स्व.कृष्ण प्रसाद भटराईले बि.पी.को मार्ग अंगाले जुन पस्चिमालाई सही थिएन ! अनेक तिगडम गरेर भटराई पाखा लगाइए ! कोइराला खानदानको राजनीतिमा स्व.गिरिजाको पनि देन भएता पनि २०४७ साल सम्म उनि त्यति प्रसिद्धमा थिएनन ! बिकल्प राजधानीको नेताहरुको पनि हुन्थ्यो होला तर पश्चिमाको नजरमा गिरिजा जस्तो सहायक अरु कुनै हुन सक्दैनथ्यो ! पटक पटक सत्ताको स्वाद चाखे स्व.गिरिजाले र अन्तिम अबस्थामा देशलाई नै कहिले पार नलाग्ने भुमरीमा फसायर गए !
पश्चिमा सक्तिले नेपालको सबै पार्टीमा खेल्ने मौका पाएको छ चाहे ति पुराना हुन या चाहे ति नया ! एमाले जस्तो जनताको बिचमा अत्यन्त ख्याती कमाएको पार्टीलाई फुटाउनु देखि लिएर हाल कथित जनयुद्ध गरेर सत्ता र सक्तिमा आएको माओबादी पार्टीनै किन नहुन ! माओबादी पार्टीबाट मात्रिका अलग्गिनु पर्ने कुनै कारण नै थिएन र पछी बैद्य खेमा पनी तर प्रचण्ड खेमा अहिले यतिखेर पश्चिमको अत्यन्त नजिक र प्रियमा पर्दछन ! त्यहि भित्र पनि विभिन्न गुट-उपगुट जन्माई देको छ ! प्रचण्ड नभए बाबुराम, बाबुराम नभए नारायणकाजी नै सहि भन्नेमा छन !
२०६२/६३ को आन्दोलनमा काठमान्डौको एक युवा जुन नेपाली कांग्रेसको भात्री संगठन नेपाल बिधार्थी संगठनको बिधार्थी नेता ‘गगन थापा’ बनेर उदाए ! युवा त्यहि माथि बिधार्थीको जोस ! स्व गिरिजाको अत्यन्त नजिक बन्दै काठमाण्डौको सडकमा उग्र नारा लगाई दिए ! धर्म निरपेक्ष र लोकतन्त्र गणतन्त्र नेपाल कायम गर भन्दै कुर्लिए ! नेपालको जनतालाई भाषण मिठो ! ठोके तालि र यसरि नेपालको राजनीतिमा गगन थापा नामको पात्रको उदय भो !

नेपाली कांग्रेसको पुर्ब तथा मध्यकालको सबै नेताहरु अहिले पनि बि.पीले देखाएको बाटोमा हिड्न चाहन्छन ! बि.पी.ले लिएको नीति भनेको “रास्ट्रियता, प्रजातन्त्र र समाजबाद” हो जुन भारत लगाएत पस्चिमालाई बिल्कुल मान्य थिएन ! मौकाको ताकमा थिए र उनीहरुको लागि फरिस्ता बनेर उदाय गगन थापा ! सिधा र सहि अर्थमा भन्ने हो भने पश्चिमा तथा भारतले कम्युनिस्ट मन पराउदैन र माओबादी पार्टी कम्युनिस्ट पार्टी हो ! उपभोग गरे र अहिले उनीहरु बैकल्पिकको खोजीमा थिए यस्तोमा गगन थापा भेटिनु भनेको उनीहरुको लागी सुनको अण्डा दिने कुखुरी नै हो !

अब हुने मंगसिर ४ गतेको निर्वाचनमा काठमान्डौ क्षेत्र न ४ को पार्टीको पुरानो महिला नेता सुप्रभा घिमिरेलाई जिल्याउदै गगन थापाले चुनावी टिकट हात पर्न सफल भए ! जसको कारणले गर्दा उक्त क्षेत्रमा पार्टीको पुरानो नेता सुप्रभा घिमिरे गगनको बिरुद्धमा बागी उम्मेदवार बन्नु पर्यो !
अध्यापन पेसाको साथसाथै लेखक, साहित्यकार तथा स्तम्भकार भनेर परिचय बनाएका सुदुर पुर्बका खगेन्द्र सिटौलाले पनि काठमान्डौ क्षेत्र न ४ चावहिलमै महल ठड्याएका छन ! अध्यापन र पत्रिका लेख्दैमा संग्रौला जस्तो चरम गरिबी भोगेका व्यक्तिले राजधानीमा घर जग्गा जोड्नु भनेको सगरमाथा माथिको विजय प्राप्त गर्न जस्तै हो तर सगरमाथा चढ्न लाइ प्रायोजक चाहिन्छ !
मिति २०७० कार्तिक २ गते कांग्रेसी उम्मेदवार गगन थापा आफ्नो निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ मा पर्ने चावहिलमा पर्ने वडा नम्वर सातको मिर्मिरे टोलमा पुग्दा बाम बुद्धिजिवी तथा लेखक/स्तम्भकार खगेन्द्र संग्रौलाले हार्दिकतापूर्वक स्वागत गर्दै थापालाई घरमा लगेर टीका लगाइ विजयको शुभकामनासमेत दिएका थिए भने घरमा थापालाई विजयको शुभकामना दिएका संग्रौला दम्पती त्यसपछि टोलमा गगन थापासँग चुनावी प्रचारमा समेत गएका थिए । खगेन्द्र संग्रौला काँग्रेसका कार्यकर्ता तथा शुभेच्छुकहरुसँगै थापाको लागि मत माग्न घरदैलोमा समेत पुगेका हुन्(मिति २०७० कार्तिक २ गते सेतो पाटि अनलाइन खबर पत्रीकामा छापिएको समाचारको केहि अंस) !

गगनको पृष्ट भुमि कांग्रेस र खगेन्द्र संग्रौलाको बामपन्थी ! बि.पी.को सिद्धान्तको ठ्याक्कै उल्टो ! हुन त गगन थापा तिनै युवा नेता हुन जसले आज भन्दा केहि महिना अगाडी सम्म आफ्नै पार्टी सभापतिको खोइरो खन्ने गर्थे ! जसरि खगेन्द्र संग्रौलाले समकालिन्को खोइरो खन्छन गगनले पनि त्यस्तै गरे !

गगन थापा अहिलेको युवा पुस्ताको लोकप्रिय नेता हुन ! भाषण मिठो गर्छन र भिड जम्मा गर्ने खुबी छ ! हिजो उग्र र चर्का नारा लगाको बापतमा सबैको नजरमा बसी सकेका छन ! जसरि खेलमा एक्स्ट्रा अर्थात बैकल्पिक खेलाडी राखिन्छ त्यस्तै उनि पनि बैकल्पिकमा परेका व्यक्ति हुन ! नेपालको राजनीतिमा हिजो पन्चको पालामा सुर्य बहादुर थापा, प्रजातन्त्र पछी कांग्रेसमा कृष्ण प्रसाद सिटौला, एमालेमा माधव नेपाल अहिलेको सक्तिसाली माओबादी पार्टीमा क.प्रचण्ड छन ! सधै एकै व्यक्ति एकै स्थानमा खट्न पनि सक्दैनन ! सक्तिसालीले उ पछी उ गर्दै बैकल्पिक तयार पार्दै गाका छन ! उदाउदो तारा देखेर नै खगेन्द्र संग्रौला गगन पट्टि लहसिएका हुन् भन्ने मा कुनै संका छैन ! बिना दाम गर्दैनन संग्रौला काम भन्ने त आहान नै बनिसकेको छ !

बाहुनबाद यो बाद र उ बाद भन्नु हुन्छ दाज्यु भाइ तथा दिदी बैनीहरु हो तर जुन भाषामा तपाइँहरुले सामाजिक संजालको भित्ता लेख्नु भाको छ त्यो त नेपाली (खस) भाषामा लेखिएको लिपि हो नि हैन र ! म नेवार हु मेरो आफ्नै लिपि छ ! राइ, लिम्बु, तामाङ जस्ता सबै जनजातिहरु सबैको आ-आफ्नै लिपि छ ! हाम्रो लिपि तपाइँहरु बुझ्नु हुन्न भने तपाइँहरुको लिपि पनि हामी बुझ्दैनौ !

एमाओबादीका अधक्ष्य क.प्रचण्ड जस्ता बिखन्डनकारी नेताहरुले उचाली दिएको भरमा नेपालमा जाति तथा जनजाती बिच वैमनस्य पैदा गराउनु भो अब उही प्रचण्डहरुलाइ गएर सोध्नुस हामीहरु बिचको जात जातिमा लडाएर के पाउनु भो भनेर तर समाजमा मिलेर बस्ने सन्देस प्रबाह गर्नुहोस मित्रहरु !
नेपाल चार जात छत्तिस बर्णको फुलबारी हो है ! उग्र जातिबाद पक्कै पनि राम्रो हैन ! पुर्बमा होस या मध्य, पश्चिम होस या मदेस त्यो भूगोलमा राइ, लिम्बु, तामांग, नेवारहरु मात्रै बस्दैनन् त्याहा अरु जात जाति हरु पनि बस्छन भन्ने कुरा पनि पक्कै थाहा हुनु पर्दछ !


आउनुहोस हिजो पंचायतीकालमा तपाइँ हामीहरु गाउँ, टोल समाजमा जे जसरि मिलेर बसेका थियेउ आज पनि त्यसै गरि मिलेर बसौं ! आ-आफ्नो जाति र चलन अनुसार हिजो जसरि एक आपसमा मिलेर चाड पर्ब मनाएका थियौ आज पनि त्यसै गरि मनाऊ !चुनावको बेलामा आफ्नो मन परेको पार्टीलाई भोट दिउ ! अरु बेलामा यो पार्टी र उ पार्टी भनेर समाजमा कलह मच्चाएर के फाइदा ! २४ बर्षमा हामीले नेपालको सबै पार्टीलाई राम्रै संग चिन्ने मौका पाइसके पछी पनि यी राजनीतिक पार्टीको मतियारी बनेर के फाइदा ?

“हिमाल पहाड तराइ ... हामी सबै हौ भाइ भाइ”

नेकपा–माओवादी नेतृत्वको मोर्चाले आह्वान गरेको ताम्सालिङ क्षेत्र बन्दमा बन्दको अवज्ञा गरेको भन्दै मोर्चाका कार्यकार्यकर्ताले यात्रुलाई भित्रै राखेर धुलिखेलको मिराबेल चोकमा काठमाडौंबाट मेलम्ची जाँदै गरेको बा २ ख ५६७२ नंवरको बस जलाएका छन्। ५/६ जनाको समूहमा आएका उनीहरुले बस रोकेर यात्रु भएकै अवस्थामा  पेट्रोल छर्केर बसमा आगो लगाइदिएका हुन्। बसमा रहेका यात्रु भने भागेर बच्न सफल भएका छन्।

"बन्दको अवज्ञा गरेको भन्दै मोर्चाका कार्यकार्यकर्ताले यात्रुलाई भित्रै राखेर धुलिखेलको मिराबेल चोकमा काठमाडौंबाट मेलम्ची जाँदै गरेको बा २ ख ५६७२ नंवरको बस जलाएका छन्। ५/६ जनाको समूहमा आएका उनीहरुले बस रोकेर यात्रु भएकै अवस्थामा पेट्रोल छर्केर बसमा आगो लगाइदिएका हुन्। बसमा रहेका यात्रु भने भागेर बच्न सफल भएका छन"

सेतो पाटि डिजिटल पत्रिकामा मिति २०७० भाद्र ३० गते प्रकाशित भएको समाचार हो यो ! बिगत २ दिन देखि सामाजिक संजालका सबै भित्ता, पत्र पत्रिकामा यहि खबरले प्रमुख स्थान ओगटेको छ !
तर ड्यास पार्टीलाइ समर्थन गर्ने स्वदेसमा भन्दा पनि बिदेसमा बस्ने केहि व्यक्तिहरुले उक्त घटनालाइ अत्यन्त हल्का रुपले लिनुका साथै अत्यन्त घटिया टिप्पणी गरेको पनि देखियो !
बसमा रहेका यात्रु भने भागेर बच्न सफल भएका छन्।


नेकपा–माओवादी नेतृत्वको मोर्चाले आह्वान गरेको ताम्सालिङ क्षेत्र बन्दमा बन्दको अवज्ञा गरेको भन्दै मोर्चाका कार्यकार्यकर्ताले यात्रुलाई भित्रै राखेर धुलिखेलको मिराबेल चोकमा काठमाडौंबाट मेलम्ची जाँदै गरेको बा २ ख ५६७२ नंवरको बस जलाएका छन्। ५/६ जनाको समूहमा आएका उनीहरुले बस रोकेर यात्रु भएकै अवस्थामा पेट्रोल छर्केर बसमा आगो लगाइदिएका हुन्।
बसमा रहेका यात्रु भने भागेर बच्न सफल भएका छन्।


नेकपा–माओवादी नेतृत्वको मोर्चाले आह्वान गरेको ताम्सालिङ क्षेत्र बन्दमा बन्दको अवज्ञा गरेको भन्दै मोर्चाका कार्यकार्यकर्ताले यात्रुलाई भित्रै राखेर धुलिखेलको मिराबेल चोकमा काठमाडौंबाट मेलम्ची जाँदै गरेको बा २ ख ५६७२ नंवरको बस जलाएका छन्। ५/६ जनाको समूहमा आएका उनीहरुले बस रोकेर यात्रु भएकै अवस्थामा पेट्रोल छर्केर बसमा आगो लगाइदिएका हुन्।
बसमा रहेका यात्रु भने भागेर बच्न सफल भएका छन्।


गाडी भित्र टन्न यात्रु छ भन्ने कुरा थाहा हुँदा हुँदै पनि पेट्रोल छर्केर आगो लगाउने ! गल्ति भुल स्विकार्नु त परै  जावस अझ सामाजिक संजालको भित्ता मेरो गोरुको बारे टक्का भनेर कुर्लिन्छन ! ज्युदै मान्छे मार्ने लाइसेन्स कसले दियो ड्यास पार्टीलाई ? तिमीहरुको एउटा कार्यकर्ता पक्राउ पर्दा देसै जुरुक्क उचालेर बडो मानब अधिकारको कुरा गर्थ्यौ  ! कार्यकर्ता नियन्त्रण गर्न नसक्नेले किन पार्टी खोलेर बस्नु पर्यो ? त्यसैले "यी माओबादीहरु  हिजो पनि जंगली थिए अहिले पनि छन र भोलि पनि जंगली नै हुन्छन ! यी डाकु जुनी लिएका कुलंगारहरु रामायणको पात्र ऋषि बाल्मिकी कहिले पनि बन्न सक्दैन" !

दानबले त दानबी पारा देखाए तर यत्रो मानवाधिकार घटनाको उलंघन हुँदा चुक्क नबोल्ने अरु पार्टी हरुले अबको चुनाउमा के नाक लिएर भोट माग्न जान्छौ जनताको दैलोमा ?
कांग्रेस, कम्युनिस्ट यी तिनै नेता हैनन २०४५ सालमा भारतलाई गुहारेर नेपालमा नाकाबन्दी लगाउने ? तिनले गरेको आन्दोलनमा जनताको ज्यु धनको सुरक्षाको लागी प्रहरीले हल्का बल प्रयोग गर्दा संसारभरिको मानवाधिकार कर्मी लाइ बोलाएर आफ्नै देसको बेईज्जत गरेका थियौ त त्यतिखेर !अहिले  खै कहा गयो त तिमीहरुले रट्ने मानवाधिकार र त्यो मानवाधिकार भन्ने संस्था ?

तिमीहरुले गरेको हरेक गल्तीलाई आँखा चिम्लेर समर्थन गर्नु पर्छ भनेर प्रजातन्त्र लेराएको हौ ?  देसलाइ असफल रास्ट्र बनाउन भनेर गणतन्त्र घोषणा गरेको हौ ? तिमीहरुको पापको घैला भरि सकेको छ नेताहो ! एक दिन तिमीहरुको जाने बाटो भनेको कि मास्तिर कि हेग नै  हो !
बन्द गर्ने बन्दकर्ता हरु देसको भाइरस हुन !

अराजक पार्टीका अराजक नेताहरु लाइ बहिष्कार गरौ !
बन्द गर्ने जुनसुकै पार्टी किन नहुन ति सबै मुर्दाबाद !

©जनक मान डंगोल 
janakdangol@gmail.com


महरा सर अर्थात कृष्ण बहादुर महरा । हिजो जनयुद्धमा माओबादीका लडाकु महिला कमान्डर जय पुरी घर्तिले समेत आदर गरेर मान्ने उनको नजरमा एक आदरणीय नेता ।
धर्म भनेको अफिम हो भनेर क.माओले भन्नु भएको छ ! हामी क.माओको सिधान्तमा हिड्ने मान्छे हौ त्यसैले कम्युनिस्टले धर्म मान्दैन ! सर्बहारा भए पछी के को धर्म ? हिजो जनयुद्धमा सबैलाई यस्तै पाठ पढाइएको थियो !

केहि दिन देखि सामाजीक संजालको भित्तोमा अचम्म अचम्मको दृश्य देख्न पाइएको छ ! बितेको हप्ता मात्र एनेकपा माओबादीको अध्यक्ष तथा पुर्ब प्रधानमन्त्री क.पुष्प कमल दाहाल अर्थात प्रचण्ड, निजका सुपुत्र क.प्रकास दाहाल, एमालेको बरिस्ठ नेता क.माधब कुमार नेपाल तथा केन्द्रिय सदस्य कृष्ण गोपाल श्रेष्ठले बोलबम भन्दै धार्मिक पहिरनमा तस्बिर खिचाएको दृश्य फेसबुकमा अपलोड भएको देखियो !


माथि उल्लेख गरिएका सबै नेतागण हरु कम्युनिस्ट हुन ! कम्युनिस्टले त धर्म मान्नु हुँदैन भनेर हिजो जसरि जनतालाई भन्थे तर आज ति नेताहरु धार्मिक हुँदै गएको देख्दा कथनी र करणीमा फरक हुँदो रैछ भनेर आज नेपाली जनताले महसुस गर्न थालेका छन !


हिजो मन्दिरमा बम बिस्फोट गराउन आदेस दिने पनि तिनीहरु नै थिए ! हिन्दु हरुको पवित्र पुस्तक संस्कृत जलाउन आदेस दिने पनि तिनीहरु नै थिए ! हिजो त्यस्तो कुकृत्य गर्नेले आज किन धर्म मान्दैछन ? धर्म माथि खेलबाड गरेका हुन कि साच्चिक्कै धर्मभिरु भएका हुन ? हिजो गरेका पाप पखाल्न आज धर्मको सहारा लिएका हुन कि लोकलाइ देखाउन नौटंकी गरेका हुन बुझ्न गारो भो !

एनेकपा माओबादीको अध्यक्ष तथा पुर्ब प्रधानमन्त्री क.पुष्प कमल दाहाल अर्थात प्रचण्ड, निजका सुपुत्र क.प्रकास दाहाल, एमालेको बरिस्ठ नेता क.माधब कुमार नेपाल तथा केन्द्रिय सदस्य कृष्ण गोपाल श्रेष्ठले हिन्दु धर्म मान्नु हुँदो रैछ वा मान्न लाग्नु भो तर एनेकपा माओबादीको नेता तथा पुर्ब मन्त्रि कृष्ण बहादुर महराले त इसाई धर्म दीक्षित गरेको तस्बिर फेसबुकमा अपलोड हुँदा आज नेपाली जनता घोर आश्चर्यमा परेका छन ! के को नौटंकी हो यो नेताज्यू ? हिजो किन जनतालाई धर्म मान्न बाट बंचित गराउनु भयो ? जनता लाइ धर्म नान्न नदिने, धर्म अफिम भन्नेले आज धर्म मान्नु भनेको हात्तिको देखाउने र चपाउने दांत जस्तो भयो कि भएन ? वाहरे नेपालको कम्युनिस्ट नेतागण हो बुझी नसक्नुको लिला देखाउदै हुनुहुन्छ तर यो लिला कति महँगो वा सस्तो पर्ने हो त्यो चैं समय आए पछी थाहा हुन्छ है !

जनकमान डंगोल
www.facebook.com/janakdangol

हिजो पंचायती सासन हुँदा कम्युनिस्ट हरु त्यति देखिदैन थिए तर कांग्रेसी हरु भने फाटफुट रुपमा देख्न पाइन्थ्यो ! कम्युनिस्ट भनेको सर्बहारा हो र कम्युनिस्टले धर्म मान्नु हुँदैन ! यहि कुरा माथिल्लो तहको नेता देखि तल्लो तहको कार्यकर्ता सम्म लाइ घोकाइएको थियो ! धर्म नमान्ने भए पछी मन्दिर जाने पुजापाठ गर्ने फूलमाला, टिका प्रसादी ग्रहण गर्ने कुरै भएन !

हिन्दु धर्मको बाहुल्य रहेको हाम्रो देश नेपालमा ८२% हिन्दु धर्मालम्बी बस्छन भनेर नेपाल सरकार द्वारा गराइएको जना गणनाले पुस्टि गरि सकेको छ ! बाहुन क्षेत्रीले मात्र हिन्दु धर्म मान्छन भनेर भन्नु त्यो सरासर गलत र झुठो कुरा हुन जान्छ ! २०४६ सालमा नेपालमा दोश्रो पटक प्रजातन्त्र स्थापना भए पश्चातको दोश्रो पटकको स्थानीय निर्वाचनमा मकवानपुर जिल्ला बाट ने.क.पा.एमाले पार्टीको उम्मेदवार रामेस्वर रानाले जिल्ला बिकासको सभापति र सोहि पार्टीको बद्रि लम्सालले उप-सभापति पदमा बिजयी हासिल गर्नु भएको थियो !

नेपालको पहिलो राजमार्ग त्रिभुबन राजपथको अधिकांस भाग मकवानपुर जिल्लामा पर्दछ ! सोहि राजमार्गको पथलैया हेटौडा सडक खण्डमा मकवानपुर जिल्लाको चुरियामाई गा.बि.स पनि पर्दछ जुन मकवानपुर जिल्लाको सदरमुकाम हेटौडा संगै जोडिएको गा.बिस हो !

तत्कालिन चुरियामाई गा.बि.स भवन संगै जोडिएको बिधालयमा कक्षा कोठाको अभाव थियो ! बिरगंज मिनाबजार निवासी श्याम सुन्दर गुप्ता नाम गरेको ब्यापारी तथा समाजसेबीले २०५४ सालमा भवन बनाइ दिने प्रस्ताब गरेका थिए ! भवन सिलान्यास मकवानपुर जिल्ला सभापति रामेस्वर रानाको हात बाट हुने भयो ! सिलान्यास भो दुइ सब्द समाजसेवी गुप्ताजीले प्रकट गर्नु भयो ! फूलमाला,प्रसाद वितरण कार्यक्रममा सभापति रानाले रातो टिका लगाउन ठाडै अस्विकार गरि दिनु भयो ! सभापति मगर उप सभापति बाहुन ! सभापतिले अस्विकार गरेको देखेर असजिलो मान्दै उप-सभापतिले पनि टिका लगाउन मान्नु भएन !

तर,मिति २०७० श्राबण १३ गते आइतवार अर्थात अंग्रेजी तारिख २०१३ जुलाई २८ आइतबार ने.क.पा. एमालेका केन्द्रीय सदस्य कृष्ण गोपाल श्रेष्ठले फेसबुकमा तस्बिर पोस्ट गर्नु भएको रैछ ! तस्बिरमा ३ जना पात्र देखिनु हुन्थ्यो ! पहिलो पात्र एनेकपा माओबादीको अध्यक्ष क.पुष्पकम दाहाल दोश्रो नेकपा एमालेको बरिस्ठ नेता क.माधब कुमार नेपाल र तेश्रो सोहि पार्टीका केन्द्रिय सदस्य क.कृष्ण गोपाल श्रेष्ठ ! तिनै जना पात्रको निधारमा पहेलो गेरु बस्त्रको फेटा जसमा सिबजीको तस्बिर र बम भोलेको लेखिएको थियो भने तिनै जना पात्रको घाटीमा पहेलो गेरु रंगको दोसल्ला पनि देखिन्थ्यो !हिजो भूमिगतकालमा जनताको छोरा छोरीलाई कुनै पनि धर्म मान्नु हुदैन ! कम्युनिस्ट भनेको सर्बहारा हो ! सर्बाहारा भै सके पछी देबी देउता पुज्ने, मन्दिर जाने, ब्रत धर्म पुजापाठ गर्नु हुदैन भनेर सिकाउने नेताहरुले आज जनताको अगाडी यस्तो कार्य गरेर देखाउने लाइ ढोंगी, पाखण्डी र ताक परे तिवारी नत्र गोतामे चरित्रका मान्छे भनेर अब बुझ्ने कि नबुझ्ने ?



बितेको साल एनेकपा माओबादीको अध्यक्ष क.पुष्पकम दाहाल ज्युको पुज्यनीय पिताको स्वर्गबास हुँदा दाह संस्कार चितवन जिल्लाको पवित्र नारायणी नदि छेउको पवित्र धाम देवघाटमा गरिएको थियो ! हिन्दु संस्कार अनुसार जेष्ठ सुपुत्रले दागबत्ती दिने चलन छ ! त्यसरी दागबत्ती दिंदा हिन्दु धर्ममा लेखिए बमोजिम खालि पाउ एकसरो वस्त्रमा बैदिक बिधि अनुसार मुखाग्नी दिने चलन छ तर एनेकपा माओबादीको अध्यक्ष क.पुष्पकम दाहालज्युले सुट बुटमा मुखाग्नी दिएको दृश्य पनि नेपालको सबै छापा तथा विधुतीय पत्रिका देखिएकै हो !
सत्तामा नपुगुन्जेल हिन्दु धर्मको व्यापक बिरोध गर्ने महानुभावहरुले आज सत्ता र सक्तिमा पुगी सके पछी यस्तो काम गर्दा जनताको नजरमा गिरिन्छ भन्ने अनुभूति भयो कि भएन ? ठुला नेता भैसके पछी जे पनि गर्न हुन्छ र आफु अनुकुल सबै काम गर्ने हो भने हिजो आफ्ना कार्यकर्ता तथा जन मानसमा किन यस्तो भ्रम फैलाइयो ? जन युद्धको नाउँमा मन्दिर तोडियो ! संस्कृत पढ्न प्रतिबन्ध लगाइयो ! आफ्नो आदेशमा नचल्नेलाई हदै सम्मको यातना पनि नदिएको काहा हो र ! हिजो देबी देउताको मन्दिरमा बम बिस्फोट गराउदा मनमा ग्लानि नहुनेले आज आएर हामि हिन्दु हौ भन्दै बम बम भोले ... जय भोले भन्नु कत्तिको सुहाउछ ? नेपालको कम्युनिस्ट विचारधारामा लाग्ने हरु के साँच्चिकै सर्बहारा रैछन त ? अब यसको जवाफ ति ठुला नेताहरुले जनतालाई दिनु पर्छ कि पर्दैन ?

निरङ्कुश भुटानी सासक जिग्मे वान्ग्चुंक सरकारको कोपभाजनमा परेर Samdrupjhonkhar Distric,dalim

खगेन घिमिरे

Block Dampha गाउँमा 1981 nov 11 मा जन्मिनु भएको लाखौ लाख अन्य सरणार्थी  को हुल संगै खगेन घिमिरेज्यु आमा, बाबा, दाज्यु भाइ सहितको सिंगो परिवार 1990 मा झापा जिलाको बेलडाँगी सिविरमा सरणार्थीको रुपमा आउनु भएको रैछ ! १९ बर्ष सरणार्थी सिविरमा बस्दा पनि नेपाल सरकारले सरणार्थीहरु लाइ भुटान फर्काउने कुनै पहल नगरे पछी हार मानेर उहा सन् २००९ मा ३ दाज्यु भाइ र आमा बा सहित अमेरिका छिर्नु भाको रैछ ! उहाको १ जना दाज्यु नेपालमा र १ जाना हाल पनि भुटानमै बस्नु हुन्छरे !

मेरो भेट उहा सित सामाजिक संजाल फेसबुक मै भाको हो ! हामि बिच केहि भला कुसारी पछी मैले उहाँको बारेमा जान्ने इक्षा राख्दा उहाले आफ्नो बारेमा छोटो तरिकाले भन्नु भयो ! कुरै कुरैमा एक दिन उहाले नेपालको ब्यबस्था देखेर दिक्क मान्दै भन्नु भो हाम्रो बारेमा नेपालको सरकारले कुनै पहल गरेन ! बाध्य भएर अमेरिका छिर्नु पर्यो !

जति बेला घिमिरे परिवार सहित लाखौ नेपाली सरणार्थीको रुपमा नेपाल पसेको थियो त्यतिखेर नेपालमा भर्खर प्रजातन्त्रको आगमन भएको थियो ! २०४८ सालमा आम निर्वाचन भएर नेपाली कांग्रेसले बहुमतको सरकार बनायो त्यो पछी कति सरकार बने जुन गनी साध्य छैन ! वार्ता भन्दै पटक पटक भुटान सित वार्ता पनि नभएको काहा हो र तर त्यो सब हातिको दांत जस्तो थियो देखाउने एउटा र चपाउने अर्को भनेको जस्तो !
भारत बिस्वकै ठुलो प्रजातान्त्रिक देस भनेर चिनिन्छ ! भुटान बाट नेपाल आउन भारतको भुमि प्रयोग गर्नु पर्दछ ! हिजो पंचायती ब्यबस्था नेपालमा लागु हुन्जेल सम्म कुनै समस्या नभएको बिषयमा एकाएक नेपालमा प्रजातन्त्र आए पछी अनेक निउ झिकेर भुटान बाट नेपाली खेदिनु तर त्यसमा भारतले एक सब्द पनि नबोल्नु रहस्य कै बिषय छ !

घिमिरे ज्यु सपरिवार नेपाल आउनु भो ! समय र परिबन्दले आज उहाको परिवार अमेरिका बसाइ सर्न पुगेको छ ! आज पनि उहा झल्झल आफ्नो माटो सम्झिनु हुन्छ ! त्यो डांडा, काँडा भिर पखेरा अनि साथि भाइ संग बिताएको त्यो पल सम्झेर उहा अहिले पनि अत्यन्त मर्माहत हुनुहुन्छरे ! उहाँ संग भएको नेपाली क्यालेन्डरले घडी. तिथि, पला अनि चाडपर्व सब देखाउछ ! आज उहा संग भौतिक सुबिधा त सबै छ तर आत्मिक सुबिधा चैँ छैनरे ! जब चाडबाड आउछ उहाको बाबा आमा लगाएत परिवारको मुहार कहिले पनि हसिलो देखिदैन ! होस पनि कसरि ? हामि नेपालीहरु भनेको संस्कृति र चाडपर्वमा संसारकै धनि ! के गर्ने मित्र गलत राजनीति र कुटनीतिको चंगुलमा पसेर तपाइँहरुले जुन कस्ट भोग्नु र देख्नु भो त्यो भन्दा बढ्ता कस्ट अहिले नेपालीहरुले भोग्दैछन ! तपाईहरुको देश भुटानमा प्रजातन्त्रको आवाज उठाउने तपाईहरुको नेता टेकनाथ रिजालको कारणले गर्दा लाखौ नेपाली भुटान बाट निकालिए तर हामीले ता त्यहि भारतीय नेताहरुको सहयोगमा ल्याएको प्रजातन्त्र पाएर पनि देस भित्रै अबैध सरणार्थीझैँ भाको छौ ! कथा उस्तै नभए पनि तापाई हामीहरुको ब्यथा चैँ उस्तै प्रकृतिको छ नि हैन र ?
,,
(श्री खगेन घिमिरे सितको कुराकानीमा आधारित)

‘सत्य सेवा सुरक्षणम’ को मूल मन्त्र अनि ‘जन समुदायको सेवा गर्ने यहि प्रतिज्ञा लि मनमा’ भन्दै नेपाल प्रहरीको आघिकारिक जन्म २०१२ सालमा भएको हो ! त्यो भन्दा पहिला पनि नेपालमा प्रहरी संगठन नभएको पक्कै चैँ हैन तर कानुनीरुपमा गठन गरिएको लाइ मात्र आधिकारिक मान्ने बिस्व ब्यापी चलन छ !

 हिजो आज गाउँ समाज, टोल, सहर बजारमा प्राय नागरिकको गुनासो यस्तै हुन्छ ‘पुलिसले राम्रो सेवा दिएन, पुलिसको नाकै मुनि अपराध घट्यो, पुलिसले अपराधी पक्राउ गरेन, समाजमा हत्या, हिँसा, चोरि डकैति, गुण्डागर्दी, बलात्कार बढ्नुको साथै सीमामा तस्करी बढ्यो’ आदि आदि ! रेडियो, पत्रिका तथा सामाजिक संजालहरुमा पनि यस्तै गुनासो र टिका टिप्पणी प्रसस्त देख्न र सुन्न पाइन्छ ! नागरिकले गुनासो गर्नु त्यो आफ्नो ठाउँमा जायज छ तर प्रहरीको गुनासो र बाध्यता चैँ सुनी दिने कसले ?

हालै सरकारले सरकारले नेपाल प्रहरीमा ६ हजार १० दरबन्दी थप्ने निर्णय गरेको छ । तर निर्णय बाहिर आउना साथ एक जना सज्जनले पुलिसको संख्या किन बढाउने यो बैज्ञानिक युगमा ! बिदेशमा सहर बजारमा पुलिसको अनुहार समेत देख्न पाईन्न ! सबै कोठामा बसेर CCTV बाट गरिन्छ भनेर सामाजिक संजालमा दार्शनिक छाटन पनि भ्याय ! यो पंक्तिकार पनि अहिले बिदेशमा नै छ ! पंक्तिकारले पनि देखेको र भोगेको कुरा हो बिदेशमा तर CCTV हावाले पक्कै पनि चल्दैन होला !

लोडसेडिंगले आक्रान्त पारेको मुलुकमा बैज्ञानिक उपकरण कसरि जोडिन्छ ? यदि जोडीई हालेता पनि के त्यो नियमित सुचारु हुन्छ ? यस्ता धेरै कमजोरी पक्षहरु छ जुन चाहेर पनि तत्काल पुरा गर्न सकिंदैन ! अपराध घट्यो र शान्ति सुरक्षा भएन पनि भन्ने अनि प्रहरीको दरबन्दी थप गर्दा किन बिरोध गर्ने ? प्रहरी पक्कै पनि सिनेमामा देखाइएको काल्पनिक ‘सुपरम्यान’ हैन ! नेपालका प्रहरी पनि नेपाली जनताका छोरा छोरी नै हुन ! के तपाइँ हामीले नेपालको प्रहरीलाई कहिले पनि राम्रो नजरले हेर्ने र हौसला बढाउने गरेका छम ? सधै भरि नकारात्मक भावनाले ह्रेदै नकारात्मक टिप्पणी गर्नु भन्दा पहिला देश हाक्ने नेताहरुलाई गुण्डा नपाल, अपराधी नपाल भनेर खबरदारी गर्नु भाको छ ? चेतावनी दिनु भाको छ ? नेता जन्माउने जनताले हो कि हैन ? यदि हो भने त्यस्ता नेताहरुलाई हामि किन दण्डित गर्दैनौ ?

 हाल नेपालमा सयमा ९०% भन्दा माथि अपराध नेता द्वारा संरक्षित गुण्डा तथा अपराधीहरु बाट हुने गरिएको छ भन्दामा कुनै युक्ति नहोला ! प्रहरीले अपराधि समातेको १० मिनेट नबित्दै अपराधी छोड्नु पर्ने बाध्यता छ भने प्रहरीको बाध्यता बुझी दिने कसले ? तरबारको धारमा बसेर काम कार्य गर्ने प्रहरी लाइ आज यो स्थितिमा ल्याई पुर्याउनुमा तपाइँ हामि दोषी छौ कि छैनौ ? एक पटक आफ्नै आत्मा लाइ सोधी हेर्नुस त !

नाम अनि उप नामका कुरा गर्दा - उस्तै र एकै भए पनि तिनीहरुको प्रभाव फरक छ ! नाम होस् या उप नाम त्यसले जनाउछ त एकै लाइ ! उपनाम सामान्यतया नामको अघि या पछी जोडीए तापनि,  पहिला नाम हुन्छ अनि उप नाम तर कालान्तरमा ठिक विपरित हुन्छ ! पहिला उप नाम अनि पछी नाम आउछ -उसलाई चिनाउनको लागी  ! उप नामले एउटा नाम लाइ पहिचान दिन्छ ! तर त्यो उप नाम कहिले त्यसै पाइन्छ त कहिले केहि गरे पछी -मात्र ! तर जसरी उप नाम पाइए पनि त्यसले व्यक्ति लाइ राख्छ त चर्चामा नै वा यसरी भनौ – ‘उप नाम भएका मान्छे सधै भरि परिचित रहदा रहेछन ! कुनै उप नामले तपाईलाई सर्मिंदा गराउछ भने त कुनै उप नामले गौरवको अनुभूति तर जे भए पनि तपाइँ लाइ चर्चा -परि चर्चामै मै राख्दछ !

जस्तो कि ! इटालीका Florence Nightingale लाइ ‘Lady with the Lamp’ भनेर कसले नचिन्ला र ? त्यस्तै ब्राजिलका फुटबल खेलका माहा हस्ती Edison Arantes do Nascimento लाइ ‘Pele’ (पेले) भनेर नचिन्ने खेलकुद जगतमा सायद कोहि नहोला ! साहित्यकार वासुदेव लुइँटेलको उप नाम ‘भूतको भेनाजु' , तिलविक्रम नेम्वाङ लाइ ‘बैरागी काँइला’ आदि सबै लाइ नाम ले होइन उप नामले हामी माझ चिनायो ! त्यो उप नाम पाउने काम त आ-आफ्नो ठाउमा छदै छ ! मान्छे मात्र होइन देशहरु पनि उप नामले गर्दा नै चिनिएका छन जस्तो अष्ट्रेलियालाई Kangaroo को  देश भनेर चिन्छ भने अफ्रिकाको Botswana देश लाइ हातिको देश भनेर चिन्छ !

ए गाठे ! उप नाम जोडिएपछी आफ्नो नाम चल्छ भने ! आफु मात्र किन पछी पर्ने ! यो सोच मेरो मानषपटलमा वाल्य कालमै आएको थियो अनि काम नगरे नि माम खादै दाम र नाम कमाउनेको रोगले ग्रस्त भए ! उसै त उबेला मेरो उप नाम एक मात्र कहाँ हो र कति  हो कति ! पला घरे काइलाले पनि ‘कस्तो गोक्ते रहेछ ’ भनेर ‘गोक्ते' भन्ने एउटा उपमा दिएको थियो ! आफ्नै दाइले त झनै हेपेर भन्दिने भन्या ‘यो हाब्रे ले कुनै प्रगती गरेन'  अनि अर्को ‘हाब्रे’ उपमा ! ‘आपे’ भनेर त पुरै साथीहरुले स्कुल भरि/ गाउ भरि जिस्काउने ! उ बेला मेरा पनि प्रख्यात व्यक्तिहरुका जस्तै प्रख्यात उप नामहरु रहेका थिए अनि परि चर्चा पनि कम थिएन -देश भरि प्रदेश भरि भने झैँ - गोठाला भरि, स्कुल भरि, गाउ भरि, बजार भरि सबै तिर मलाइ देख्यो कि मेरो नाम होइन (नाम त सबै लाइ कहाँ थाहा थियो र !)  उप नामको बखान हुन्थ्यो  ! घरि घरि त पुरै रिस पनि उठ्थ्यो त कतै कतै सरम पनि लाग्थ्यो ! रिसाउनु पनि कति सँग हो - सबै ले मेरो उपनाम नै प्यारो ठान्दथे ! खै ति सबै मेरो शत्रु थिए कि मित्र -त्यो केहि थाहा थिएन ! तर जति रिस देखायो उति उप नाम लिन गरिन्थ्यो तर  मतलव नै गरिन भने - त्यो क्रम अलिक कम हुन्थ्यो ! तर स्कुलमा सरले नेपालको पहिलो शहिद भनेर लखन थापा लाइ चिनिन्छ ! उनलाइ नाम ले भन्दा पनि नेपालको प्रथम शहिद भनेर चिनिन्छ भन्दा मेरो पनि नाक लौका जत्रो हुन्थ्यो ! अनि लाग्थ्यो - मेरो त उप नाम यत्रो धेरै छ त्यो -पनि निकै चल्तीको ! अनि कसो मेरो उपमाको कुरा चाही यो इतिहासमा नहोला भनेर !!! अझ काले, सिगाने, लुइरे आदि आदिको त कुरा गर्ने बाकि छ ! कुनै कुनै अवस्तामा त उपनाम पनि कस्तो भन्दा यी माथि उल्लेखित भन्दा अलग लाग्ने - मलाइ मेरा संगीहरुको नामले पो सम्बोधन हुने भन्या ! हुन् त भन्ने लाइ कसले नै रोक्न सक्छ त्यो पनि उपनाम कुरा आउछ भने मलाई किन चासो ! त्यो उसै त राम्रो भन्दछन !


अंग्रेजीमा भाषामा प्रखर भनि हाल्न चाही नमिल्ने -मलाइ एक पटक दी (दिदी) ले मेरो नाम अंग्रेजीमा लेख्न सिकाउनु भयो Bednath Pulami भनेर अनि सट कटमा B.P पनि लेख्न सकिन्छ भन्नु भा'थीयो !  मैले एक पटक स्कुलमा एक्जाम दिदा  मेरो पुरा नाम अंग्रेजीमा लेख्न कति कोसिस गरे पनि सकिन ! दी'ले सिकाउनु भएको कुरा नै याद भएन ! बरु घर छेउको भुन्टी सँग जिस्किएको सम्झे, काले ले मलाइ ‘आपे' भनेर जिस्काएको सम्झे अनि ममीले पकाएको खिर सम्झे तर मरे नि मेरो नाम लेख्न कुन कुन अंग्रेजी शब्दको समायोजन गर्नु पर्छ - भन्ने कुरा सम्झिन सकिन ! अनि जे पर्ला पर्ला भनेर लेखिदिए सट फममै (उवेला त्यो सट फम भन्ने कुरा पनि बुझेको थिन ) B.P  यानी वि.पि. मलाइ के थाहा यो वि.पि भन्ने विशेश्वार प्रसादको छोटो नाम हो भनेर - म त उही वेलै स्वर्गीय पो भएको रहेछु !  हाहाह …….(हेर नाम कमाउने भुतले के गर्यो ….)

यो उपनामको हावाले कसलाई पो नछोएको होला र ? नामको अघि या पछी होस् कहिले कोहि ‘विद्रोही' भए त कोहि ‘कवि' भए , ‘झापाली' , ‘काली'', ‘अभिलाषी', आदि आदि - चाहे प्रचण्ड हुन् या गिरिजा बाबु, या चादनी ‘शा' ! यहाँ मानिसहरु नामका लागि शताब्दीऔ सम्म लडे - चाहे अलेक्जेन्डर हुन् या हिटलर ! यो मान्छेको जिवनमा काम र आचरण भन्दा नाम भनौ या उपनामको प्रसंग मात्र हावी भएको वेला मलाइ भूतको भेनाजुको कुरा याद आयो ‘के चाहन्छौ ‘ भन्दै उनि यसो भन्दथे  :-

“काम चाहन्छौ, गधा भएर मर्छौ !
नाम चाहन्छौ, गाई बनेर दुहिन्छौ ।
माम चाहन्छौ, कुकुर बनेर जुत्ता चाट्छौ !
राम चाहन्छौ, रोई रोई मर्छौ !
अब भन तिमी के चाहन्छौ ?”
(यो प्रश्नले मलाइ सधै जिस्काइ रहन्छ ….. तर जवाफ छैन …)

यो प्रश्नमा खै मलाइ नै म के चाहान्छु भनेर थाहा छैन त्यसैले उतर हुने कुरै  भएन तर अरु के चाहान्छन त्यो तपाइँ कै जिम्मा ! तर मलाइ अहिले सम्ममा एउटा उपनामको कुरा किन किन पाच्य लागिरहेको छैन ! नेपाल लाइ Mount Everest को देश भनेर चिनिन्छ ! यहि कुरा पाच्य भा'छैन तर मैले त विश्वमा ‘नेपाल लाइ सगरमाथा’को देश भनेर चिनिन्छ भन्ने कुरा पढेको थिए ! म पनि नि झुट पढ्न बाध्य भएको रहेछु ! र  कसैले Mount Everest र सगरमाथा एकै हो भन्यो भने त्यो मिथ्या हो !  यदि एकै हो भने Sagarmatha भनेर विदेशीलाई सोध्नुस - उनीहरुलाई थाहै छैन त्यो उनीहरुको खाने पिजा हो कि मस्किने लारा म्याडम हो ? के थाहा तिनलाई Sagarmatha नेपालको अस्तित्व हो भन्ने ! Chomolungma (Qomolangma) या Sagarmatha भनेर किन चिनाउने प्रयत्न गरिएन ? हाम्रा अंगेजी लेखहरु पनि नेपालीमा लेख्दा सगरमाथा लेख्ने अनि अंग्रेजीमा लेख्दा Mount Everest लेख्न पछी परेनन तिनको के जान्थ्यो अंग्रेजी लेखमा Sagarmatha लेख्दा ??? Welsh (ब्रिटेन) देशका एक व्यक्ति Colonel Sir George Everest (भूगोल विद) जसले इन्डियाको Great Trigonometric Survey सम्हालेका थिए ! उनको नाममा नेपाल लाइ चिनाउनु कहाँको न्याय हो ?? म उनको सर्भेलाई सलाम भन्दछु जसले विश्वको राजनैतिक भूगोलमा एउटा नेपालको अस्तित्व छ भन्ने जानकारी सारा विश्वलाई दिए तर यथार्थको खोजीमा हिड्नेले नेपलालाइ नेपालीको नाममा चिनाउने प्रयत गर्नु पर्दथ्यो - उनको आफ्नो नाममा होइन !


मेरो देशलाई नेपालीको कुनै नाम रामे,श्यामे, बहादुर, बुद्धको देश भन अथवा Chomolungma - त्यो उचित छ ! बरु मेरो उपनाम आपे, हाब्रे, गोक्ते हुन् सक्छ तर मेरो देशलाई Mount Everest को देश अहिल्यै नभन ! त्यो मेरो देशको उपनाम हुनै सक्दैन !